Mağnezym eksikse mağnezyum almalıdır.
METABOLİK SENDROM İNSÜLİN DİRENCİ VE D
VİTAMİNİ
Yapılan bilimsel çalışmalar D vitamini eksikliğinin insülin direnci ve
metabolik sendromu tetiklediğini göstermiştir. D vitamini düzeyi
azldıkça kan şekerinde bozulma, şişmanlık ve kan yağları artmaktadır. D
vitamin düzeyi 20 ng/ml den daha az olunca insülin direnci artmaktadır.
D vitamini azldıkça kanda paratiroid hormonu artmakta ve bu da
hipertansiyon, obezite, diyabet sıklığı artmaktadır. D vitamini
azalınca renin hormonu artmakta bu da hipertansiyon yapmaktadır.
Haftada 2 saat güneş ışığında kalmak yeterli D vitamini için gereklidir.
D vitaminine tıp dilinde
kalsiferol adı da verilir. D
vitamininin D2 ve D3 olmak üzere iki tipi vardır. Yağda çözünen bir
vitamin olan D vitamini ya besinlerle alınır ya da cildimizde güneş
ışığının etkisi ile oluşur. Bitkilerde veya gıdalarda D2 vitamini
vardır. Vücuda giren D vitamini karaciğer ve böbrekte değişime
uğrayarak daha etkili bir kimyasal yapıya kavuşur. Kanımızda ise en
fazla 25 OH D kimyasal yapısı şeklinde bulunur. Cildimizde güneşin
etkisiyle oluşan D vitaminin fazlası güneş ışığı tarafından yok edilir. O
nedenle fazla güneşte kalma nedeniyle D vitamini zehirlenmesi oluşmaz.
Kandaki kalsiyumun normal sınırlarda olmasını D vitamini ve paratiroit
hormonu ayarlar. Boynumuzun ön tarafında bulunan tiroit bezinin
arkasına
yerleşmiş paratiroit bezlerinden salgılanan
paratiroit
hormonu ile D vitaminin etkili çalışması sonucunda kan kalsiyum
düzeylerinde bozulma (azalma veya artma) olmaz. D vitamini, gıdalarla
alınan kalsiyumun bağırsaklardan emilimini, kemiklerden kalsiyumun geri
çekilmesini ve böbreklerden kalsiyumun tekrar geri emilmesini
sağlayarak kan kalsiyumunu normal sınırlar içinde tutar.
D Vitaminin Görevleri:
·Kandaki
kalsiyum ve fosforun normal sınırlarda olmasını sağlar.
·Bağırsaklardan
kalsiyum emilimini sağlar.
·Kemiklerin güçlü
olmasını sağlar.
·Çocuklardaki
Raşitizm
hastalığı ve erişkinlerde
osteomalazi denen kemik
hastalıklarının oluşmasını önler.
·Vücut direncini
yani bağışıklık sistemini güçlendirir
·Pankreas bezinden
insülin hormonunun salgılanmasını düzenler.
·Damarlardaki kan
basıncını yani tansiyonu düzenler ve yüksek tansiyon yüksekliğini
azaltır
·D vitamini, kemik ve
diş dokusunun gelişimi için gereklidir. Bu yüzden çocuklarda ihtiyaç
daha fazladır. Eksikliğinde diş ve kemikle ilgili bozukluklar meydana
gelir.
·D vitamini bazı
kanserlerin, otoimmün hastalıkların, kalp hastalıkları ve Tip 1
diyabetin gelişimini ve tüberkuloz (verem) gelişmesini önler.
·D vitamini kaslara
güç verir, eksikliğinde kas güçsüzlüğü ve ağrı olur. Atletlerin
performansında D vitamini bu nedenle önemlidir. Yaşlılarda kasları
güçlendirerek düşmeleri önler.
·Depresyon ve
şizofreniden korur.
D Vitamini hangi Besinlerde Bulunur?
D vitamini özellikle yağlı balıklarda (somon balığı, karides) ve balık
yağında vardır. Yumurta sarısı, karaciğer, peynir, süt ve süt
ürünlerinde de bulunur. Vücutta yeterli D vitamini olması için güneş
ışığından da yararlanılmalıdır.
D vitamine ihtiyaç 19-50 yaş arasında günlük 200 ünite, 51-70 yaş
arası 400 ünite ve 70 yaşın üzerinde 600 ünite kadardır.
D Vitamini Yetmezliği:
D vitamini yetmezliği halen çocuklarda ve erişkinlerde yaygındır.
D vitamini yetmezliği varsa besinlerle alınan kalsiyumun ancak % 30’u
bağırsaklardan emilebilir ve bu nedenle kan kalsiyum seviyesi düşer.
D vitamini eksikliği, bu vitaminin besinlerle az alınması veya az
güneş görülmesi durumunda oluşur.
Raşitizm ve
osteomalazi
kemik hastalıklarıdır ve D vitamini eksikliğinde ortaya çıkarlar.
Çocukluk ve gelişme çağında D vitamini eksikliği varsa, kemiklerde
Raşitizm denen hastalık oluşur. Raşitizm hastalığında kemiklerde
mineral eksikliği vardır. Bu nedenle kol ve bacak kemikleri eğrilir,
bıngıldaklar geç kapanır ve kaburgalarda bozukluklar oluşur.
Erişkinlerde ise D vitamini eksikliğinde
osteomalazi denen kemik
hastalığı oluşur. Bu hastalarda kemikteki mineraller kaybolur ve
sonuçta kemik ağrıları gelişir. D vitamini eksikliğinde kaslarda
güçsüzlük ve ağrı da meydana gelir.
Erişkinlerde D vitamini eksikliği oluşursa kanda kalsiyum düşmeye
başlar ve vücut bu düşüklüğü önlemek için boynumuzda
tiroit
bezinin arkasında bulunan
paratiroit bezlerinden
paratiroit
hormonunun salgısını artırır ve artan
paratiroit hormonu
kemiklerden kalsiyum çekerek kan kalsiyumunu yükseltir. Bu nedenle
vitamin D eksikliği olan kişilerin kanlarında
paratiroit hormon
düzeyi yüksek çıkar. Demekki kan kalsiyumunda hafif düşüklük ve
paratiroid hormonunda hafif fazlalık D vitamini eksikliğinin
belirtisidir.
D vitamini eksikliğine bağlı olarak bazı kişilerde kaslarda ağrı ve
güçsüzlük olabilir.
Otuz yaşına kadar olan insanların % 30’unda D vitamini eksikliği
vardır. Yaşlılıkta ve güneş görmeyen kişilerde eksiklik daha fazla
saptanır. Şişman kişilerin çoğunda da D vitamini eksikliği
oluşabilmektedir. Şişman kişilerde kandaki D vitamini yağ hücrelerinde
birikir ve kullanılamaz. D vitaminin hafif eksikliklerinde
osteoporoz
dediğimiz kemik erimesi ortaya çıkar. Şiddetli eksikliğinde ise
raşitizm
ve osteomalazi denen kemik hastalıkları ve kas güçsüzlüğü oluşur.
Osteoporozda kemiklerde ağrı olmaz iken osteomalazi kemik ağrısı oluşur.
Osteomalaziyi anlamak için sternum kemiğine (göğüste öndeki iman
tahtası denen kemik) ve bacak kemiğine basmakla ağrı olur. Bu nedenle
kemik ve kas ağrısı olanlarda D vitamini düzeyine bakmakta fayda vardır.
D vitamini az olan gebelerde preeklampsi denen hastalık daha fazla
görülmektedir.
D vitamini eksikliği olup olmadığını anlamak için kandaki 25 (OH) D
düzeyi ölçülmelidir. Kanımızda dolaşan D vitaminin çoğu 25(OH) D
şeklinde bulunmaktadır. Kandaki D vitamini (25 OH D) düzeyin 20
ng/ml’den az ise D vitamini yetmezliği vardır. D vitamini azaldıkça
kanda paratiroid hormonu artar. Ancak mağnezyum eksikliği varsa D
vitamini eksikliğinde paratiroid hormonu yükselmez. Kandaki D vitamini
düzeyi 20 ng/ml’den 32 ng/ml’ye çıkarılınca ince bağırsaklardan
kalsiyum emiliminin % 45-65 oranında arttığı saptanmıştır. Kandaki D
vitamini 30 ng/ml’den fazlaysa yeterli D vitamini vardır, denir. Bu
tanımlamaya göre dünyada 1 milyar insanda D vitamini eksikliği olduğu
saptanmıştır. Menopozdaki kadınların % 50’sinde D vitamin eksikliği
vardır. Ülkemizde de çocuk ve genç erişkinlerde % 30-50’sinde D vitamini
eksikliği vardır.
Yılda bir defa kanda 25 (OH) D3 vitamin düzeyine bakmak,
bazı hastalıklardan ve kemik erimesinden korunmak için çok önemlidir.
Kandaki 25 OH D vitamin düzeyi 10 ng/ml’den az ise,
şiddetli D vitamini eksikliği vardır. D vitamini düzeyi devamlı olarak
10 ng/ml’nin altındaysa, önce kemiklerde ve kaslarda ağrı, sonra da
kemik erimesi gelişir..
D Vitaminin Hastalık Önleme Etkisi:
D vitamini eksikliği olan kişilerde prostat ve meme kanseri
sıklığının arttığı saptanmıştır.
D vitamini
Multipli skleroz denen bir sinir-beyin hastalığında
bu hastalığa ait bazı komplikasyonları önler.
D vitamini, şeker hastalığı gelişiminini de
önleyebilmektedir. Bir yaşından itibaren günde 2000 IU D vitamini alan
çocuklarda Tip 1 şeker hastalığı görülme riski %80 azalmaktadır. D
vitamini yeterli alanlarda tansiyonda da düşme oluşur.
D vitamini alanlarda başka hastalıklardan ölüm sıklığında
azalma saptanmıştır.
Yeterli D vitamini alanlarda ve kan seviyesi 50 ng/ml
civarında olanlarda meme, kolon ve rektum kanser görülme sıklığı
azalmıştır.
D vitaminin kardiyovasküler hastalaıklardan koruduğu da
ortaya konmuştur.
D Vitamini Ne Kadar Almalı?
50 yaşın üzerinde D vitamini alımı yetersizdir. 50 yaşına kadar günde
200 ünite, 50-70 yaş arası 400-600 ünite D vitamini alınmalıdır. Ancak
yapılan çalışmalar yetersiz güneş ışığı alan çocuk ve erişkinlerin
800-1000 ünite D vitamini almak gerektiğini ortaya koymuştur. Bu
nedenle herkesin günlük 800 ünite D vitamini alması uygundur.
En kolay D vitamini alma yolu günde en az 15 dakika güneş ışığına
maruz kalmaktır. Her gün el, yüz ve kolların 15 dakika güneş görmesi
gerekir. Haftada 4-6 defa bu işlemi yapmak faydalıdır. Eğer bu mümkün
değilse, en azından günlük 400 ünite D vitamini almak faydalı olur.
Güneş görmeyen ülkelerde yaşayan insanlarda D vitamini vücutta daha az
olduğundan
multipl skleroz denilen hastalık daha çok görülür.
D vitamini eksik kişilerde vitamin D2 ‘nin 50.000 ünitelik kapsülü
haftada bir verilir ve 8 hafta süreyle verilir. Daha sonra her 2-4
haftada bir verilir. Diğer bir tedavi şekli ise her gün 1000 ünite D3
vitamini veya 3000 ünite D2 vitamini hergün verilmelidir.
Yeterli D vitamini alım miktarı erişkinler için günlük
400 ünitedir. 70 yaşın üzerinde bu doz günde 800 ünite olmalı ve
birlikte 1200 mg kalsiyum almalıdır.
D Vitamini Hangi İlaçlarla Birlikte Alınmamalıdır?
D vitamini aşağıdaki ilaçlarla birlikte alınmamalıdır.
Bunlar D vitamininin emilimini bozar.
·
Kolestiramin
·
Orlistat
(Xenical)
Kimle İlave D Vitamini Almalıdır?
- 50 yaşın
üzerinde olanlar
- Güneş
görmeyenler
- Bağırsaklardan
yağ emiliminin bozuk olduğu hastalar
- Osteoporoz denilen kemik erimesi
olanlar
- Crohn
hastalığı denen bağırsak hastalığı olanlar, karaciğer hastalığı ve
mide ameliyatı geçirenler
- Kortizon ilacı kullananlar
- Alzheimer hastalığı olanlar
- Tegretol ve benzeri epilepsi
(sara) ilacı kullanan hastalar
- Mantar ilacı ketokonazol
kullananlar
- Nefrotik
sendrom denen böbrek hastalığı olanlar
- Hastanede veya evde uzun süre kalan ve güneş
görmeyenlerde
- Böbrek yetmezliği olanlarda
D Vitamini Aşırı Alımının Zararları Nelerdir?
D vitamini günde 1000 üniteden fazla alınmamalıdır. D vitamini aşırı
alındığında aşağıda sıralanan zararlı etkiler oluşur:
- Bulantı
- Kusma
- İştah kaybı
- Kabızlık
- Halsizlik
- Kilo kaybı
- Kandaki kalsiyum düzeyinde artma
