|
EVDE ŞEKER ÖLÇÜMÜ
PROF DR METİN ÖZATA
Evde Kan Şekeri Kontrolü Nasıl Yapılır?
Şeker hastalarının evlerinde kan şekerini ölçmeleri
ve takip etmeleri gerekir. Bu amaçla şeker ölçüm cihazı almaları faydalı
olur.
Kan şekeri ölçüm sıklığı ilaç kullanımına veya kan
şeker yüksekliğine göre değişir. İlaç değişikliği veya kullandığınız
ilacın doz değişikliği olduğunda kan şekeri normale gelinceye kadar daha
sık kontrol edilmesi gerekir.
Tip 1 diyabetlilerde günde 2-3 kez kan şekerini
ölçmek gerekebilir. Ölçtüğünüz şekerleri bir tablo halinde yazınız ve
doktorunuza götürünüz.
Cihazınızın ölçtüğü kan şekeri seviyesi ile hastanede
ölçülen arasında %15 fark olabilir. Parmaktan ölçülen (evdeki cihazla)
kan şekeri daha düşük çıkar. Örneğin damardan (hastanede) ölçülen kan
şekeri 230 mg/dl ise parmaktan ölçüldüğünde 200 mg/dl çıkar.
Şeker ölçüm cihazı çubukları (Stripler) her yeni kutu
açılışında ayar gerektirir. Her kutuda bir kod vardır ve bu koda göre
cihazın ayarlanması gerekir. Strip kutusunu kapalı tutunuz ve güneş
gören yere koymayınız. Sıcak havalarda ölçüm çubuklarını buzdolabına
koyunuz ve son kullanma tarihlerine dikkat ediniz.
Kullandığınız şeker ölçüm aletinin ayarını
(kalibrasyon) birkaç ayda bir yaptırınız. Alet alırken kullanılması
kolay ve doğru ölçen alet almak önemlidir. Ayrıca aletin striplerinin
Türkiye’de rahat bulunup bulunamadığını araştırınız.
Şeker Ölçüm Cihazı alırken dikkat edeceğiniz hususlar
şunlar olmalıdır:
1. Kullanımı kolay olmalı
2. Tanınmış
ve güvenilir bir marka olmalı
3. Kontrol
çubuklarının bulunmalı
4. Ekranda
çıkan sayılar rahatlıkla okunabilmeli
5. Çok
az miktarda kan gerektirmeli
6. Test
çubuklarının devamlı ve yaygın olarak bulunmalı
7. Garanti
ve servis teşkilatlarının bulunmalı
Şeker Ölçüm Cihazlarını
Korurken Şunlara Dikkat Ediniz:
1. Cihazı
ıslatmayınız
2. Cıhazı
kalorifer veya sobaya yaklaştırmayınız.
3. Cihazı
mikrodalga fırın veya güçlü manyetik bölgelerden en az 2 metre uzakta
tutunuz.
4. Cihazı
otomobilde direkt güneş ışığında bırakmayınız.
5. Cihazınızın
kontrolünü en az 2 ayda bir kontrol solüsyonu ile yapınız
Şeker ölçümü için parmağınızı delerken otomatik
lanset veya tek lanset kullanılabilir. Parmağınızı delmeden önce sabun
ve su ile yıkayın veya alkol veya kolonya ile siliniz. Delicinin ayarını
cildinizin kalınlığına göre ayarlayınız. Derin delindiğinde hasar
olabileceği gibi az delinirse kan gelmeyebilir. Deldiğiniz halde kan
gelmiyorsa parmağınızı avuç içinden aşağı doğru sıvazlayarak kanın
çıkmasını sağlayınız. Kan aldıktan sonra bir pamukla delinen yeri
bastırın. Kan alırken farklı parmaklardan kan alınız, hep aynı parmaktan
kan almayınız. Ölçüm çubuğuna yeteri kadar kan koymaya dikkat ediniz,
eğer az kan konursa bazen şekeriniz yanlışlıkla düşük çıkabilir.
Parmağınızı delerken başka bir hastanın aletini veya lansetini
kullanmayınız. Eğer delme işleminden önce
parmağınızı alkolle silmiş iseniz, ilk damla kanı kullanmayın ve ikinci
damlayla ölçüm yapın. Alkol, yanlış ölçüm sonuçlarına neden olabilir
Kan şeker ölçümünü bazı hastalar her acıktığında
şeker düşüklüğü oldu zannederek sık sık yaparlar. Bu tür şikayetiniz
olduğunda birkaç kez kan şekerine bakarak şikayetin şeker düşüklüğünden
kaynaklanmadığını anlayabilirsiniz.
Evde kan şekeri ölçerken sadece açlık kan şekerini
değil tokluk kan şekerini de ölçmeyi ihmal etmeyiniz.
Evde şeker ölçümünü sabah kahvaltı öncesi, öğlen ve
akşam yemeği öncesi aç karna ve gece saat 23 sırasında yatmadan önce
ölçün . Ayrıca herhangi bir öğünden 2 saat sonra tokluk kan şekerini
ölçün. Haftada bir defa gece 02.00 ile 04.00 arası kan şerini ölçmek
faydalı olabilir.
Tokluk Kan Şekerinin Önemi:
İdeal olanı tokluk 2. saat kan şekerinin 180
mg/dl’den küçük olmasıdır. Ancak 140 mg/dl’den daha küçük olması daha
iyidir.
Tokluk şekeri neden yükselir?
1. İlk-hız insülin salgısının bozuk olması
2. Karaciğerden şeker üretiminin kontrolsüz olarak
fazla olması
3. Kaslar kandan şekeri alamaz ise
4. Glukagon hormonunun yüksek olması
Tokluk kan şekerini düşürmek için şu ilaçlar
kullanılır:
1. İnsülin analogları: Lispro ve aspart
2. Repaglimid ve nateglinide
3. Alfa-glukozidaz inhibitörleri : acarboz
KAYNAK: Prof Dr Metin Özata, Diyabetle Kaliteli Yaşam Rehberi, Gürer yayınları, 2010
|
