Prof Dr Metin Özata

gebelik sırasında ortaya çıkan şeker hastalığına gebelik diyabeti denir. Gebe kalmadan önce şeker hastalığı olan kadınlar bu gruba girmez. Gebe kalan kadınların % 4-7’sinde şeker hastalığı ortaya çıkmaktadır. Genellikle gebeliğin 24 ile 28’inci haftaları arasında ortaya çıkan bu tip şeker hastalığı bazen şişman bayanlarda gebeliğin ilk aylarında ortaya çıkabilir. Gebelik diyabeti olan kadınlar doğum yaptıktan sonra şeker hastalığı kaybolur, ancak yaklaşık %50’sinde ileriki yıllarda tip 2 şeker hastalığı oluşur. Bu yüzden doğumdan sonra 6 ayda bir açlık ve tokluk kan şekerine bakmak gerekir.

Gebelikle şeker hastalığına yakalanma riski olan gruplar
-    Ailesinde şeker hastalığı olanlar.
-    Şişman veya kilolu kadınlar
-    Önceki doğumda iri bebek (>4 Kg) doğuranlar
-    Düşük yapanlarda
-    Gebe kaldığında yaşı 25’den büyük olanlar
-    Önceki gebeliğinde şekeri yükselenler
-    İdrarda şeker çıkanlar
-    Kanında çinko, selenyum, antioksidan vitamin düşüklüğü olan kadınlar

 Yukarıda saydığımız özellikler varsa gebeliğin ilk ayında şeker yükleme testi yapılmalıdır. Bu testte şeker hastalığı çıkmaz ise gebeliğin 20-24üncü haftasında tekrar şeker yükleme testi yapılmalıdır.
Gebelik diyabeti kadında hiçbir belirti yapmadığından bütün gebeler mutlaka taranmalıdır.
Gebelikte oluşan şeker hastalığının riski çocuğun iri doğmasıdır. Anneden gelen kan şekeri fazla olunca bebeğin pankreası fazla insülin yapar ve bu da yağ oluşumunu artırarak babeğin iri olmasına neden olur.
Gebelik diyabetinde takip iki yönlü olur. Birincisi annenin kan şekerinin ayarlanması, ikincisi kadın doğum uzmanı tarafından bebeğin gelişiminin incelenmesidir. Bu nedenle açlık kan şekeri 95 mg/dl’yi tokluk 2. Saat kan şekeri 120 mg/dl’yi geçmemelidir.
Gebelik süresince ultrason ile bebek takip edilmeli, kalp atımı izlenmeli, 35 yaşından büyük kadınlarda down sendromu için amniosentez yapılmalıdır.
Egzersiz de gebe diyabetlide büyük önem taşır. Gebe kadınların haftanın 4-5 günü yürüyüş yapmaları gerekir. Yürüyüş dışında aerobik egzersizler de her gün 45 dakika yapılmalıdır. Egzersiz kan şekerini düşürür.
Beslenmede ise sebze, tam tahıllar, kuru baklagiller, posalı gıdalar tercih edilmelidir. Zeytinyağı yenmeli, tam buğday ekmeği, yağsız yoğurt ve yağsız süt tüketilmelidir. Margarin yenmemelidir. Gebelikte tansiyon ölçümü ve takibi de önem taşır.